Kort antwoord: Phytophthora bij tomaten (aardappelziekte) zorgt voor bruine, rottende, verschrompelde bladeren en aangetaste vruchten, meestal vanaf begin zomer bij warm, vochtig weer1. Verwijder en vernietig aangetast blad snel, zorg voor voldoende luchtcirculatie, houd het blad droog en kies waar mogelijk voor resistente rassen om je oogst te redden1.
Wat is Phytophthora bij tomaten precies
Phytophthora, ook wel aardappelziekte of valse meeldauw genoemd, wordt veroorzaakt door een schimmelachtig organisme met de naam Phytophthora infestans14. Het is een van de meest verspreide en schadelijkste ziekten bij tomatenteelt4.
Dit organisme tast ook aardappelen aan, waardoor de ziekte kan overslaan tussen de twee gewassen als je ze dicht bij elkaar teelt1. De ziekte wordt niet veroorzaakt door een echte schimmel maar door een oömyceet, een schimmelachtig organisme met een geheel eigen biologie1.
Wanneer treedt Phytophthora op
De ziekte komt het meest voor bij warm, vochtig weer en verschijnt doorgaans vanaf begin zomer1. Sommige jaren kan de oogst bijna volledig verloren gaan, vooral bij gevoelige rassen die buiten geteeld worden1.
Tomaten onder glas of plastic lopen minder risico, al kunnen ook zij soms flink lijden1. Bij een reeks vochtige, regenachtige dagen is dat het signaal om je planten goed te controleren1.
De symptomen herkennen
De duidelijkste tekenen zijn bruine, rottende, verschrompelde bladeren, samen met rot van de vrucht zelf1. Let op zowel het blad als de vruchten, want de ziekte blijft zelden beperkt tot één deel van de plant1.
Neusrot (bloeiendrot) zorgt ervoor dat tomaten aan de onderkant, tegenover de steel, zwart worden en rotten, en heeft een compleet andere oorzaak3.
Neusrot is een fysiologische aandoening die gekoppeld is aan een calciumtekort in de groeiende vrucht, vaak veroorzaakt door te weinig calcium in de grond of door bodemvocht dat schommelt tussen te droog en te nat3. Het onderscheid maken tussen de twee problemen is belangrijk, want de oplossingen verschillen3.
Waarom nat, wisselvallig weer de ziekte verergert
Phytophthora gedijt juist bij warm, vochtig weer, waardoor langdurige natte periodes het grootste risico vormen in het groeiseizoen1. Spattend water op het blad en blad dat lang vochtig blijft, geven de ziekte precies de omstandigheden die ze nodig heeft1.
Een gelijkmatige vochtvoorziening via een waterreservoir onderin, zoals bij GardenStack-plantenbakken, houdt het water bij de wortels in plaats van op het blad, wat helpt om de natte bladeren te vermijden waar Phytophthora van houdt.
Wisselend bodemvocht wordt ook genoemd als trigger voor neusrot, een aparte maar verwante les: een constante vochtbalans bij de wortels is belangrijk voor meer dan één tomatenprobleem3.
Bestrijding en preventie
Omdat tomaten buiten het meest blootgesteld zijn aan de warme, vochtige omstandigheden die de ziekte nodig heeft, vermindert telen onder glas of plastic het risico, al sluit het dit niet volledig uit1.
Kies voor rassen die gefokt zijn met meer weerstand als Phytophthora in jouw tuin een terugkerend probleem is, aangezien de RHS aangeeft dat sommige rassen gevoeliger zijn dan andere1.
Goede algemene tomatenverzorging speelt hier ook een rol: dezelfde schommelingen tussen te natte en te droge grond die bij neusrot horen, laten zien dat consequent water geven een gewoonte is die de moeite waard is, ongeacht welk probleem je probeert te voorkomen3.
Veelgemaakte fouten
- Neusrot (zwarte vrucht tegenover de steel, door calcium- en vochtproblemen) verwarren met Phytophthora (blad- en vruchtrot door Phytophthora infestans)13.
- Tomaten en aardappelen dicht bij elkaar telen zonder rekening te houden met het feit dat dezelfde ziekteverwekker beide gewassen aantast1.
- Denken dat tomaten in de kas immuun zijn. Ze lopen minder risico, maar kunnen nog steeds flink lijden1.
- Symptomen vroeg in het seizoen negeren. De ziekte kan al vanaf begin zomer optreden, niet pas later1.
Een veiligheidsnotitie
Veelgestelde vragen
Is Phytophthora bij tomaten hetzelfde als neusrot?
Nee. Phytophthora is een ziekte, veroorzaakt door een schimmelachtig organisme, die blad en vrucht laat rotten, terwijl neusrot een aandoening is die te maken heeft met een calciumtekort en de onderkant van de vrucht zwart maakt. Ze zien er anders uit en vragen om een andere aanpak.
Kan Phytophthora overslaan naar andere planten?
Het organisme achter deze tomatenziekte tast ook aardappelen aan, dus deze gewassen uit elkaar houden is een verstandige voorzorgsmaatregel als je beide in dezelfde tuin teelt.
Voorkomt telen in een kas Phytophthora?
Het vermindert het risico, omdat de ziekte warme, vochtige omstandigheden buiten verkiest, maar tomaten in de kas kunnen nog steeds flink worden aangetast, dus regelmatig controleren blijft de moeite waard.