![Zwarte luis op tuinbonen bestrijden: zo pak je zwarte bonenluis snel aan]({"url":"https://images.unsplash.com/photo-1768376476181-ab9ffa3ce1b9?crop=entropy&cs=tinysrgb&fit=max&fm=jpg&ixid=M3w4NDMxMjV8MHwxfHNlYXJjaHwxfHxibGFja2ZseXxlbnwxfDB8fHwxNzc5MTk4ODA3fDA&ixlib=rb-4.1.0&q=80&w=1080","credit":"Photo by David Clode on Unsplash","source":"unsplash"})
Snel ingrijpen
Zwarte luis op bonen is meestal de zwarte bonenluis: een sapzuigend insect uit de Aphis fabae-soortgroep dat tuinbonen, sperziebonen, pronkbonen en veel andere tuinplanten kan aantasten. [1] De grootste risicoperiode loopt van April tot August, dus controleer bonenplanten tijdens het hoofdgroeiseizoen regelmatig. [1] Zwarte luis zit vooral graag op jonge, zachte groei; op tuinbonen kunnen dichte kolonies rond de bovenste bladeren en groeipunten ontstaan. [7]
Als je niets doet, kan zwarte luis zich snel vermeerderen. Zelfs sterke tuinbonenplanten kunnen verzwakken, met verschrompelde bloemen en slap of verzwakt blad als gevolg. [7] Bij tuinbonen trekken zwarte luizen vaak eerst naar de toppen van de plant. [3] Vanaf de eerste luizen kan een zichtbare aantasting in slechts een paar dagen uitgroeien tot een flinke plaag. [3] Een zware aantasting kan bloemen vernietigen voordat ze bonen vormen. [3]
Mieren kunnen een vroeg waarschuwingssignaal zijn, omdat ze vaak op en neer lopen over tuinbonenplanten wanneer er zwarte luis aanwezig is. [3] Ook jonge peulen kunnen met zwarte luis besmet raken. [2] De toppen van tuinbonen kunnen vol zwarte luis komen te zitten. [2]
Waar let je op?
De zwarte bonenluis wordt omschreven als een zwart, sapzuigend insect. [1] De waardplanten zijn heel divers: onder meer tuinbonen, sperziebonen, pronkbonen, Oost-Indische kers, dahlia, boerenjasmijn, viburnum en kardinaalsmuts. [1] De Nederlandse naam is zwarte bonenluis; de wetenschappelijke naam is de Aphis fabae-soortgroep. [1]
De plaag wordt aangetrokken door jonge, zachte groei op allerlei planten. [7] Bij tuinbonen vind je dichte kolonies vaak in de topgroei. [7] De eerste bonen kunnen bijna plukrijp zijn op het moment dat zwarte luis op tuinbonen begint te verschijnen. [3]
Zwarte luizen zuigen plantensappen uit de plant. [7] Ze kunnen de plant verzwakken en, als je ze niet onder controle krijgt, een groot deel van de oogst aantasten. [3] Schadebeelden zijn onder meer verzwakt blad en verschrompelde bloemen. [7]
Eerste aanpak
De toppen eruit knijpen is een praktische eerste stap wanneer zwarte luis vooral op de toppen van tuinbonen zit. [8] Bladeren afvegen is een andere natuurlijke methode die wordt genoemd om schade door zwarte luis op tuinbonen te verminderen. [8] Met een tuinslang kun je een zware laag zwarte luis van planten afspuiten. [5] Zwarte luizen met de hand fijnwrijven kan ook helpen om de aantallen terug te dringen wanneer een plant er vol mee zit. [5]
Een eenvoudige zeepoplossing als spray kan effectief en milieuvriendelijk zijn, mits je die goed gebruikt. [4] Insectengaas of vliesdoek over jonge planten kan vroege aantastingen helpen voorkomen. [4] Combinatieteelt is ook het overwegen waard bij tuinbonen met zwarte luis. [8]
Verdunde neemolie met afwasmiddel wordt gebruikt bij grote aantastingen. [6] Sprays met neemolie mogen niet in de volle zon worden toegepast. [6] Twee keer per dag spuiten met verdunde neemolie en afwasmiddel wordt genoemd als aanpak bij grote plagen. [6]
Stappenplan
Controleer eerst de toppen. Zwarte luis gaat bij tuinbonen vaak als eerste naar de toppen, dus de groeipunten controleren is de beste plek om vroeg te beginnen. [3] De plaag kan van eerste waarneming naar een zware aantasting gaan in slechts een paar dagen, dus herhaald controleren is belangrijk in de periode van April tot August. [1][3]
Haal de ergste kolonies snel weg. De toppen eruit knijpen kan schade door zwarte luis op tuinbonen verminderen. [8] Je kunt luizen ook met de hand verwijderen door ze fijn te wrijven wanneer er veel op de plant zitten. [5] Met een tuinslang kun je zwarte luis van een aangetaste plant afspuiten. [5]
Bescherm jonge planten op tijd. Insectengaas of vliesdoek over jonge planten kan vroege aantastingen tegenhouden. [4] Dat is vooral nuttig voordat zwarte luis al dichte kolonies heeft gevormd op jonge, zachte groei. [7]
Gebruik sprays voorzichtig. Een simpele zeepoplossing kan een effectieve, milieuvriendelijke optie zijn als je die correct toepast. [4] Verdunde neemolie met afwasmiddel wordt gebruikt bij grote aantastingen, maar spuit dit niet in direct zonlicht. [6]
Let op bloemen en peulen. Zwarte luis kan bloemen vernietigen voordat ze bonen worden. [3] Jonge peulen kunnen besmet raken met zwarte luis. [2] Verschrompelde bloemen en verzwakt blad zijn signalen die passen bij zwarte luis die ongehinderd doorgroeit. [7]
Voorkomen: vaste gewoontes
Onder tuiniers wordt vaak gezegd dat overwinterende tuinbonen minder snel last krijgen van zwarte luis dan in het voorjaar gezaaide bonen, maar dat gaat niet elk jaar op. [7] Omdat de risicoperiode voor zwarte luis van April tot August loopt, kun je preventie beter zien als een seizoensroutine dan als een eenmalige klus. [1] Dichte kolonies kunnen rond het bovenste blad verschijnen, dus controleer bij preventie vooral ook de topgroei. [7]
Combinatieteelt is het overwegen waard als onderdeel van een natuurlijke aanpak tegen zwarte luis op tuinbonen. [8] Insectengaas of vliesdoek is nuttig bij jonge planten voordat vroege aantastingen zich vestigen. [4] Toppen uitknijpen, bladeren afvegen en combinatieteelt worden genoemd als natuurlijke manieren om schade door zwarte luis op tuinbonen te beperken. [8]
Blijf hierop letten
De belangrijkste controleperiode loopt van April tot en met August. [1] Belangrijke planten zijn tuinbonen, sperziebonen en pronkbonen, maar ook Oost-Indische kers, dahlia, boerenjasmijn, viburnum en kardinaalsmuts. [1] De belangrijkste waarschuwingssignalen zijn kolonies op jonge groei, zwarte luis op tuinboontoppen, mieren op de planten, verzwakt blad en verschrompelde bloemen. [3][7]
Snelheid is daarna het belangrijkst, want een kleine aantasting kan in slechts een paar dagen uitgroeien tot een flinke plaag. [3] Tuiniers die ingrijpen zodra de toppen zijn aangetast, kunnen toppen uitknijpen, bladeren afvegen, afspuiten met water, luizen met de hand verwijderen, insectengaas gebruiken of zorgvuldig sprays toepassen voordat bloemen en jonge peulen zwaar worden geraakt. [4][5][6][8]