Bewaaruien zwellen de hele zomer onder de grond, en augustus is de maand waarin geduld het verschil maakt tussen een goede en een matige oogst. Bewaaruien in de moestuin groeien op hun eigen tempo, en als je te vroeg oogst, gaat dat ten koste van de houdbaarheid.1 Deze gids laat zien wat je deze maand concreet moet doen.
Waarom het blad belangrijker is dan de kalender
Uien zijn vlezige bewaarorganen die ondergronds groeien, qua opbouw vergelijkbaar met knoflook, en worden als bolletje geplant om vervolgens in alle rust dikker te worden.1 Je bepaalt het oogstmoment dus niet aan de hand van een datum op het zaadzakje. Je kijkt naar wat het loof doet.1
Verschillende uienrassen zijn niet allemaal even snel klaar: sommige kun je al vroeg in de zomer oogsten, andere pas in het begin van de herfst.1 Sommige rassen zijn speciaal gefokt om de hele winter goed te bewaren, terwijl andere juist zijn geselecteerd op ziekteresistentie of op weerstand tegen doorschieten, wanneer een plant te vroeg een bloemstengel vormt.1 Welk type er ook in jouw moestuin staat, het loof is het echte signaal, niet de datum op het zakje.
Als het loof gaat omvallen
Het uienloof valt vanzelf om op de grond zodra de bol is uitgegroeid, en dat gebeurt meestal ergens in deze maand.2 Zodra het loof is geknakt, verloopt de oogst en het drogen op dezelfde manier, of je uien nu uit zaad zijn opgekweekt of uit plantuitjes, die kleine onvolgroeide bolletjes die je eerder in het seizoen hebt gepoot.2
Geef minder water naarmate de oogst dichterbij komt, en stop helemaal met water geven in de laatste week voor het rooien.5 Uien die vlak voor het rooien in natte grond staan, zijn gevoeliger voor rot en halsrot tijdens de bewaring, dus deze stap beschermt de oogst waar je het hele seizoen aan hebt gewerkt.
Nu eten of bewaren: wanneer oogst je wat?
Je kunt uien altijd al eerder trekken om meteen op te eten, zodra ze een fatsoenlijke maat hebben.5 Maar als je een partij wilt die de hele winter meegaat, wacht dan tot het loof begint om te vallen en geel te verkleuren voordat je gaat rooien.5
Dat onderscheid is vooral belangrijk als je met beperkte ruimte bewaaruien teelt en die echt de winter door wilt krijgen. Vroeg trekken voor op tafel is prima. Vroeg trekken voor de voorraadkast levert meestal zachtere bollen op die niet lang goed blijven.
Onkruid wieden blijft de belangrijkste klus
De belangrijkste taak bij zowel sjalotten als bewaaruien is onkruid consequent onder controle houden.4 Uien hebben dunne, rechtopstaande bladeren en overschaduwen concurrerend onkruid niet zoals bosachtige groenten dat doen, waardoor onkruid de wortels kan verdringen en de bolgroei kan vertragen als je het laat staan.
Een korte, wekelijkse ronde met de schoffel, voorzichtig tussen de rijen door, houdt de concurrentie in toom zonder het ondiepe wortelgestel te beschadigen. Draag handschoenen als je met gereedschap tussen jonge planten werkt, en houd huisdieren en kinderen weg bij plekken waar je net een middel hebt toegepast, en check altijd eerst het etiket van het product.
Uien uit plantuitjes: extra aandachtspunten
Kwam je bed uit plantuitjes in plaats van zaad, dan is er tegen het einde van het seizoen wat extra zorg nodig. Steun of stokken bij overhangende planten moet je voorzichtig aanbrengen, want harde wind kan de plant afknappen als de wortels tijdens het hanteren beschadigd raken.2
Zodra het loof op eigen tempo omvalt, is dat je signaal: vanaf dat moment volgen oogst en bewaring van uien uit plantuitjes exact hetzelfde traject als bij uien uit zaad.2 Er is geen aparte bewaarmethode nodig, alleen hetzelfde geel-en-omgevallen-signaal om op te letten.
Alvast klaar voor de volgende zaai- en plantronde
Terwijl de bewaaruien nog aan het afronden zijn, beginnen sommige moestuiniers alweer aan de volgende cyclus. Winterplantuien moet je in deze periode klaar hebben gepoot als je wilt dat ze nog voor de winter uitlopen.3
Heb je in augustus of september winteruien uit zaad gezaaid om te overwinteren, dun de zaailingen dan uit tot ongeveer 2 cm van elkaar, zodat elke plant genoeg ruimte krijgt om zich te ontwikkelen zonder de buren in de weg te zitten.3 Een winterharde bosuiensoort kun je vanaf nu tot medio oktober zaaien, dun gezaaid en indien nodig later nogmaals uitgedund als de zaailingen te dicht opeen staan.4
Bewaarrassen: het wachten waard
Kiezen voor een ras dat gefokt is om goed te bewaren, betaalt zich precies op dit moment uit, want niet elk uienras houdt zich even goed.1 Koos je in het voorjaar bewust voor een bewaarras, dan pluk je daar nu de vruchten van, zodra het loof is omgevallen en de bol goed is uitgehard en klaar om te rooien.1
Een bed met bewaaruien beloont een beetje terughoudendheid. Weersta de neiging om alles te rooien zodra de bollen groot genoeg lijken, en laat het eigen signaal van de plant, het omvallende en vergelende loof, bepalen wanneer je uien echt bewaarklaar zijn.2,5
Checklist in een oogopslag
- Controleer regelmatig het loof: oogst pas voor de winterbewaring zodra het blad omvalt en geel wordt.5
- Bouw het water geven af naarmate de oogst nadert, en stop volledig in de laatste week voor het rooien.5
- Trek gerust een paar uien vroeg voor direct gebruik in de keuken, maar laat de bewaarpartij staan tot het loof is omgevallen.5
- Blijf consequent wieden; dat blijft de belangrijkste klus bij elk type ui.4
- Werk voorzichtig met stokken bij uien uit plantuitjes, want harde wind kan planten met beschadigde wortels afknappen.2
- Rond het planten van winterplantuien in deze periode af, zodat ze nog voor de winter kunnen uitlopen.3
- Dun in augustus en september gezaaide zaailingen uit tot ongeveer 2 cm van elkaar.3
- Zaai winterharde bosuiensoorten vanaf nu tot medio oktober, en dun uit als het te dicht staat.4
- Gebruik je een tuinmiddel in de buurt, lees dan altijd eerst het etiket en houd het uit de buurt van kinderen en huisdieren.